liban

Dźwięk pojawia się co jakiś czas, gdy idziesz ulicą. Dobiega nagle zza rogu i po kilku chwilach znika. Jest jak bzyczenie wielkiego roju pszczół. Przypomina, że jesteś w środku gniazda, w którym żyje "najbardziej rozgniewany naród świata". Na źródło tego bzyczenia Libańczycy mówią "moteur".

Trzeba zadbać, żeby łóżko było suche chociaż w ciągu dnia. Niektórzy robią podwieszane półki na materace pod sufitem, żeby nie zawilgotniały od ziemi i powietrza wpadającego przez szczeliny. Albo nie zaczęły pływać.

W obozowiskach dla syryjskich uchodźców w Libanie dorasta nowe pokolenie dzieci. Rodzą się i żyją w warunkach skrajnego ubóstwa. Innego życia nie znają.

Joe Bou Saab, postawny, uśmiechnięty facet, prawdopodobnie zdążył już dojechać do pożaru w bejruckim porcie i zacząć go gasić, gdy zdarzyło się niewyobrażalne.

Podnoszę wzrok znad ziemi powyżej pustaka numer pięć i widzę mozaikę płacht ledwo trzymających się na drewnianych żerdziach. To namiot 41-letniej Nahnad, jeden z wielu na górskim pograniczu Syrii i Libanu. Nie przypomina domu, bo przypominać nie może. Musi być tymczasowy.

Samochód pnie się w górę wąską drogą znad Morza Śródziemnego w góry południowego Libanu. Kierowca wygląda na przestraszonego za każdym razem, gdy wjeżdżamy do zatłoczonych wiosek. Brodaci mężczyźni siedzący przed sklepikami i kawiarniami odprowadzają nas wzrokiem. Śledzić obcych wydają się nawet oczy poległych w walkach męczenników, których portrety zdobią rzędy przydrożnych latarń. To teren Hezbollahu, jednej z najgroźniejszych organizacji na świecie, a droga prowadzi nas do Mleety, jedynego na świecie muzeum oficjalnie prowadzonego przez ugrupowanie powszechnie uznawane za terrorystyczne.

Miejsce nadziei na powrót do domów albo przynajmniej do ruin, które będzie można odbudować, zastępuje rezygnacja i brak nadziei na przyszłość. Syryjczycy uciekali do Libanu myśląc, że wojna domowa szybko się skończy. Teraz coraz bardziej przypominają Palestyńczyków, z którymi niekiedy dzielą nawet obozy dla uchodźców. Nietrudno przewidzieć, że to nie może skończyć się dobrze.